Opieka nad osobą z alzheimerem, etap po etapie

Trzy etapy i co zmienia każdy z nich

Etap wczesny. Chory powtarza pytania, gubi przedmioty, myli daty, ale radzi sobie z ubieraniem i higieną. To najlepszy moment na sprawy formalne: pełnomocnictwo, uporządkowanie finansów, rozmowa o tym, czego chory by sobie życzył.

• Etap umiarkowany. Pojawia się dezorientacja w znanym miejscu, mylenie osób, wychodzenie z domu bez możliwości powrotu i wieczorny niepokój. Potrzebna jest stała obecność drugiej osoby.
• Etap zaawansowany. Chory przestaje chodzić, wymaga karmienia, przewijania i pełnej opieki pielęgniarskiej. Opieka w domu bez wsparcia zewnętrznego przestaje być wykonalna dla jednej osoby.
• Przejścia między etapami są płynne i trwają zwykle latami, ale pogorszenie po hospitalizacji albo po zmianie otoczenia potrafi nastąpić w kilka tygodni.

Jak rozmawiać, żeby nie kończyło się kłótnią

Nie prostuj i nie udowadniaj. Zdanie mama, przecież tata nie żyje od dziesięciu lat, wywołuje żałobę od nowa, za każdym razem.

• Odpowiadaj na emocję, nie na treść. Za pytaniem gdzie jest tata zwykle stoi lęk, nie prośba o informację.
• Zadawaj jedno pytanie naraz i zostaw czas na odpowiedź. Tempo rozmowy jest dla chorego trudniejsze niż sama treść.
• Odwracaj uwagę zamiast zakazywać. Propozycja wspólnej herbaty działa lepiej niż nie wychodź z domu.
• Nie pytaj pamiętasz. To pytanie testuje to, co choroba zabrała, i zawstydza.
• Mów krótkimi zdaniami, spokojnym tonem, twarzą do rozmówcy. Ton głosu chory odczytuje dłużej niż słowa.

Jak przygotować mieszkanie

Usuń dywaniki, progi i przedłużacze. Upadek jest najczęstszą przyczyną hospitalizacji, a każda hospitalizacja przyspiesza postęp objawów.

• Zamontuj uchwyty w łazience i matę antypoślizgową, a w nocy zostaw zapalone światło w korytarzu.
• Zabezpiecz kuchenkę, leki i środki czystości. Wyłącznik gazu na czas nieobecności opiekuna to podstawowe zabezpieczenie.
• Oznacz drzwi zdjęciami albo napisami. Zdjęcie na drzwiach pokoju pomaga bardziej niż napis.
• Zostaw duży zegar z datą i dniem tygodnia w widocznym miejscu.
• Rozważ lokalizator w formie zegarka albo wszywkę z numerem telefonu w ubraniu. Wyjście z domu na tym etapie zdarza się wielu chorym.

Rytm dnia, który obniża niepokój

Stałe pory posiłków, snu i spaceru. Przewidywalność działa na chorego lepiej niż jakikolwiek pojedynczy zabieg.

• Aktywność w pierwszej połowie dnia, wyciszenie po południu. Wieczorny niepokój nasila się przy zmęczeniu i słabym oświetleniu.
• Ta sama osoba przy porannej toalecie, jeśli to możliwe. Zmiana opiekuna bywa większym źródłem stresu niż sama czynność.
• Ograniczenie hałasu, telewizora w tle i liczby osób w pomieszczeniu naraz.
• Krótkie, powtarzalne zajęcia: składanie ręczników, obieranie warzyw, słuchanie muzyki z młodości. Poczucie sprawczości utrzymuje się dłużej niż pamięć.

O opiekunie, bo o nim nikt nie pyta

• Wyczerpanie opiekuna jest najczęstszą przyczyną nagłego, źle przygotowanego umieszczenia chorego w placówce.
• Skorzystaj z opieki wytchnieniowej, zanim dojdziesz do granicy. To świadczenie istnieje właśnie po to.
• Rozważ dzienny dom seniora na etapie wczesnym i umiarkowanym. Osiem godzin dziennie zmienia sytuację całej rodziny.
• Podziel opiekę między kilka osób w rodzinie i zapisz ten podział, zamiast ustalać go co tydzień od nowa.
• Zadbaj o własne badania i sen. To nie jest egoizm, tylko warunek utrzymania opieki w dłuższym czasie.

Kiedy potrzebna jest placówka

• Gdy chory wychodzi z domu i nie potrafi wrócić, a zabezpieczenie mieszkania przestaje wystarczać.
• Gdy opieka wymaga obecności przez całą dobę, a w rodzinie nie ma osoby, która może ją zapewnić.
• Gdy pojawiają się zachowania, których opiekun nie jest w stanie opanować, na przykład agresja albo odwrócenie rytmu dobowego.
• Gdy chory przestaje chodzić i wymaga opieki pielęgniarskiej. Wtedy właściwy jest zakład opiekuńczo leczniczy albo placówka dla osób leżących.

Placówki prowadzące opiekę przy demencji mają zabezpieczone wyjście i kadrę przeszkoloną w tym kierunku. To nie to samo co zwykła placówka całodobowa.